Skip to main content
MyLedgnd, Sensoren

CF2GO sensor: je klimaatcomputer meet de kas, deze sensor meet de plant

Je klimaatcomputer vertelt je hoeveel licht er binnenkomt. Hij vertelt je niet hoeveel daarvan je gewas echt gebruikt. Precies dat meet de CF2GO sensor: zo zie je wanneer meer licht geen groei meer oplevert, maar stress.

In het kort

  • De CF2GO sensor meet niet de omgeving, maar de reactie van de plant: hoe efficiënt je gewas licht omzet.
  • Hij meet contactloos, tot 100 cm boven het gewas, via de fluorescentie van het blad.
  • Kijk niet naar één losse Fv/Fm-waarde, maar naar het patroon over de dag.
  • Met de data stuur je bij: schermen, belichting afbouwen, je lichtsom per gewas en herstel 's nachts.

01

Wat meet de CF2GO sensor?

De Cf2Go is een plantsensor van het Nederlandse bedrijf PhenoVation. Hij hangt tot 100 cm boven het gewas en meet hoe efficiënt je planten licht omzetten in groei, zonder het blad aan te raken. Hij is de opvolger van de CropObserver van hetzelfde bedrijf, en volgens PhenoVation ongeveer 30% goedkoper.

Het verschil

De Cf2Go meet niet de omgeving, maar de reactie van de plant.

Een PAR-sensor vertelt je hoeveel licht je aanbiedt. De Cf2Go vertelt je of je gewas er ook iets mee doet.

De sensor werd begin 2025 gelanceerd. Hier gaat het om de vraag wat je ermee doet in je kas.

02

Hoe meet je fotosynthese zonder het blad aan te raken?

Het antwoord zit in wat er met licht gebeurt zodra het op een blad valt.

Zo meet de CF2GO sensor
Stap 1 van 4
Een blauwe lichtflits
De Cf2Go hangt tot 100 cm boven het gewas en stuurt een korte, blauwe lichtflits naar het blad. Hij raakt de plant niet aan.
Stap 2 van 4
Licht kan drie kanten op
Het blad zet licht via fotosynthese om in suiker, voert wat het niet kan verwerken af als warmte, en straalt een klein deel terug als zwak rood licht: fluorescentie.
Stap 3 van 4
De fluorescentie komt terug
De sensor vangt dat teruggestraalde licht op. Omdat de drie routes elkaar in evenwicht houden, lees je uit de fluorescentie af hoeveel licht er naar fotosynthese gaat.
Stap 4 van 4
Wat je ervan leert
Zo krijg je de fotosynthese-efficiëntie en NPQ, in MyLedgnd naast je PAR- en klimaatdata. Zakt de efficiëntie overdag diep weg, dan is het tijd om te schermen of de belichting af te bouwen.

Die drie houden elkaar in evenwicht. Meet je hoeveel licht als fluorescentie terugkomt, dan weet je hoeveel er naar fotosynthese gaat. Omdat de sensor dat teruggestraalde licht opvangt, hoeft hij het blad niet aan te raken.

PhenoVation benadrukt dat de Cf2Go de plant direct meet en geen AI gebruikt om fotosynthese te voorspellen. Je kijkt dus naar een meting, niet naar een model dat raadt.

03

Welke waarden geeft de Cf2Go, en hoe lees je ze?

Dit zijn de waarden die de Cf2Go levert, en wat je eraan hebt.

De belangrijkste waarden van de Cf2Go en wat ze je vertellen.
WaardeWat het isWat het je vertelt
Fv/FmDe maximale fotosynthese-efficiëntie: hoeveel van het opgevangen licht het blad kan omzettenOf de fotosynthese gezond is. 's Nachts ligt de referentie voor een gezond blad rond de 80%
NPQ(t)Non-photochemical quenching: hoeveel overtollige lichtenergie de plant als warmte afvoertHoe hard de plant zichzelf moet beschermen tegen te veel licht
TFmDe tijd die het blad na de flits nodig heeft om de maximale fluorescentie (Fm) te bereikenVolgens PhenoVation een vroeg signaal van stress

De 80% voor een gezond blad 's nachts komt uit onderzoek naar fluorescentiesensoren in de glastuinbouw van Kas als Energiebron. Hetzelfde onderzoek liet bij Phalaenopsis zien dat het verloop over de dag meer zegt dan het exacte getal.

Kijk daarom niet naar één losse waarde, maar naar het patroon over de dag. Overdag daalt de efficiëntie altijd wat als het licht toeneemt; dat is normaal. Het gaat erom hoe diep de dip is, hoe lang hij duurt en of de plant 's nachts weer herstelt.

Een complete fluorescentiecurve in elke meting

De Cf2Go meet niet één getal, maar de hele curve waarmee de fluorescentie na de flits oploopt: de OJIP-curve. Hij doet dat met tot 1000 metingen per seconde. Uit de vorm van die curve volgen meerdere waarden over hoe het fotosynthesesysteem werkt, niet alleen de Fv/Fm.

De Cf2Go levert F0, Fj, Fi en Fm, de verhoudingen F0/Fj, F0/Fi, Fv/Fm, Fi/Fm en Fj/Fm, en verder TFm, Vj, M0, Area, Fv, Nto, Bav en Pridx. De berekeningen volgen de methode uit The fluorescence transient as a tool to characterize and screen photosynthetic samples van Strasser, Srivastava en Tsimilli-Michael. Je hoeft ze niet allemaal te kennen: in MyLedgnd kies je de waarden die voor jouw teelt iets zeggen.

Uit de praktijk bij tomaat
48%
fotosynthese-efficiëntie op een zonnige middag, bij lichtpieken rond 600 µmol/m²/s.
Bron: Data uit de kas: FE in de tomatenteelt, gemeten met een bladsensor.

Praktijk: 48% op een zonnige middag

In onze eigen analyse van fotosynthese-efficiëntie bij tomaat gaven een paar dagen met lichtpieken rond 600 µmol/m²/s een duidelijk patroon. 's Middags zakte de efficiëntie naar 48%. 's Nachts herstelde de plant niet volledig: 77%, terwijl de streefwaarde rond de 82% lag. Na één dag met minder licht was het herstel er weer.

Die meting kwam van een bladsensor, maar het principe is hetzelfde. De data laat zien wanneer extra licht geen groei meer oplevert, maar stress. Dat zie je niet aan je klimaatcomputer, en vaak ook niet aan het gewas, tot het te laat is.

04

Welke teeltbeslissingen neem je met de Cf2Go?

Een sensor is geen doel op zich. Hij is pas iets waard als je er anders door gaat sturen. Dit zijn de vier beslissingen waar fotosynthese-efficiëntie het meest bij helpt.

Vier teeltbeslissingen met fotosynthesedata
  1. Schermen bij lichtstress. Zakt de efficiëntie diep weg en loopt NPQ op, dan vangt je gewas meer licht dan het kan gebruiken. Dat is het moment om te schermen of de belichting te dimmen.
  2. Belichting afbouwen aan het eind van de dag. Licht dat de plant niet meer omzet, kost stroom en levert stress op. Bij Van Geel Group zagen ze via plantdata dat te veel licht aan het eind van de dag stress gaf, waar de orchideeën de dagen erna nog last van hadden.
  3. Je DLI per gewas bepalen. De DLI is de totale hoeveelheid licht per dag. Met fotosynthesedata zie je bij welke lichtsom je gewas nog efficiënt werkt, en waar het omslaat. Met de DLI-calculator reken je je eigen lichtsom uit.
  4. Herstel 's nachts volgen. Komt Fv/Fm 's nachts niet terug op het normale niveau, dan heeft de plant de dag ervoor te veel te verwerken gehad. Een reden om de volgende dag rustiger te sturen.

Houd er rekening mee dat waarden per gewas, lichtniveau en groeifase verschillen. Meet daarom eerst een paar weken, voordat je vaste grenzen instelt.

05

Contactloos of op het blad: wat is het verschil?

Fotosynthese-efficiëntie kun je op verschillende manieren meten. Geen enkele manier is in alles beter; het hangt af van wat je wilt weten.

Drie manieren om fotosynthese-efficiëntie te meten.
BladsensorCf2GoCropObserver
HoeOp of bij één vast bladContactloos, tot 100 cm boven het gewasScant van 1 tot 3 m hoogte een raster van honderden punten
Sterk inNauwkeurig op één puntGroter oppervlak, niets aan de plant vastVeel meetpunten verspreid over het gewas
Let opBlad goed kiezen (geen randplant), periodiek verplaatsenHangt vast op één plek, tenzij op een bewegend systeemDuurder en complexer

Ramon van de Vrie, directeur van Ledgnd, wees er bij de lancering op dat de Cf2Go zo betrouwbare Fv/Fm-waarden over een groot oppervlak meet. Een bladsensor kijkt juist heel precies naar één blad. Welke past, hangt af van je kas en je vraag. We zetten de Cf2Go ook naast andere plantfeedbacksystemen, zoals de bladsensor van Sendot en sapstroommeting.

06

Hoe koppel je de Cf2Go aan je klimaatcomputer en MyLedgnd?

De Cf2Go werkt met een standaard TCP/IP-protocol en is aan te sturen vanuit de PLC of computer die je al gebruikt. Hij kan vast hangen of meelopen op een bewegend systeem, zoals een spuitboom.

Zo komt de Cf2Go in MyLedgnd

Alle metingen van de Cf2Go komen binnen in het online dataplatform MyLedgnd. Daar wordt de data verwerkt en overzichtelijk getoond, naast je PAR-, temperatuur- en vochtdata. Zo zie je niet alleen hoe het klimaat in je kas is, maar ook hoe je gewas daarop reageert.

Dat verandert hoe je stuurt. In plaats van vaste grenzen voor DLI of VPD gebruik je de reactie van de plant zelf: je ziet hoe licht en temperatuur doorwerken in de fotosynthese-efficiëntie, en past schermen, belichting en andere instellingen daarop aan.

MyLedgnd-dashboard met de actuele fotosynthese-efficiëntie, PAR, CO₂ en luchtvochtigheid, en grafieken van de efficiëntie, de lichtresponscurve en PAR
Zo staat de Cf2Go in MyLedgnd: bovenaan de actuele waarden, daaronder het verloop van de fotosynthese-efficiëntie, de lichtresponscurve en je PAR. Beeld uit een demo-omgeving.

Zo ziet fotosynthese-efficiëntie eruit

Hieronder één dag uit MyLedgnd. De groene lijn is de fotosynthese-efficiëntie, de rode lijn de TFm. Het verloop over de dag zegt meer dan één losse waarde.

Fotosynthese-efficiëntie over één dag
Grafiek van de fotosynthese-efficiëntie en de TFm over één dag, gemeten met de Cf2Go 1 2 3 4
  1. 1's Nachts, in het donker, ligt de efficiëntie stabiel rond 0,77.
  2. 2Tussen 08:00 en 09:00 zakt hij in één keer weg, zodra het blad licht krijgt.
  3. 3Overdag ligt hij lager, rond 0,64. Dat is normaal: niet al het licht kan naar fotosynthese.
  4. 4Na het donker worden is hij binnen korte tijd terug op de nachtwaarde: het blad herstelt.
Grafiek uit MyLedgnd, gemeten met de Cf2Go. Linkeras: fotosynthese-efficiëntie, rechteras: TFm.

Zakt de lijn overdag dieper of langer weg dan je gewend bent, of herstelt hij 's nachts niet meer volledig, dan leg je hem in MyLedgnd naast je PAR en temperatuur. Zo zie je of het licht, de warmte of iets anders is. Bekijk ook welke systemen we nog meer koppelen.

07

Conclusie

De CF2GO sensor meet wat je klimaatcomputer niet meet: hoe efficiënt je gewas het licht echt omzet. Hij doet dat contactloos en over een groter oppervlak dan een bladsensor. De waarde zit niet in het apparaat, maar in wat je met de data doet: eerder schermen, belichting afbouwen als de plant het licht niet meer gebruikt, en je lichtsom afstemmen op wat het gewas aankan. Meten is pas zinvol als je erop gaat sturen.

Twijfel je welke plantsensor bij jouw kas en gewas past? Laat ons met je meekijken, vrijblijvend.

Veelgestelde vragen

Wat meet de CF2GO sensor?

De Cf2Go meet de fotosynthese-efficiëntie van je gewas, zonder het blad aan te raken. De belangrijkste waarden zijn Fv/Fm (hoe gezond de fotosynthese is) en NPQ (hoeveel licht de plant als warmte afvoert). Samen laten ze zien wanneer licht groei oplevert en wanneer het stress geeft.

Wat is het verschil tussen de Cf2Go en de CropObserver?

Beide komen van PhenoVation en meten fotosynthese-efficiëntie op afstand. De CropObserver scant van 1 tot 3 meter hoogte een raster van honderden punten. De Cf2Go is de opvolger: hij hangt tot 100 cm boven het gewas en is volgens PhenoVation ongeveer 30% goedkoper.

Wat is een goede Fv/Fm-waarde?

Een gezond blad haalt 's nachts een efficiëntie van ongeveer 80%. Overdag daalt de waarde altijd wat bij meer licht. Belangrijker dan het exacte getal is het patroon: hoe diep de dip overdag is, hoe lang hij duurt en of de plant 's nachts weer volledig herstelt.

Werkt de Cf2Go ook in een onbelichte kas?

Ja. PhenoVation geeft aan dat de sensor geschikt is voor belichte en onbelichte teelt. In een onbelichte kas helpt hij vooral bij je schermstrategie: je ziet wanneer zonlicht op piekmomenten meer stress dan groei oplevert, zodat je op tijd kunt schermen.

Kun je de Cf2Go koppelen aan je klimaatcomputer?

De sensor werkt met een standaard TCP/IP-protocol en is aan te sturen vanuit een PLC of computer die je al gebruikt. In MyLedgnd zie je de meetdata direct naast je klimaat- en lichtdata, zodat je ziet hoe je plant op je klimaat reageert.

Whitepaper

Leer zien wat je plant je vertelt

Fotosynthese-efficiëntie is een van de signalen die je plant afgeeft, lang voordat je iets ziet aan bladstand of groei.
  • Welke signalen je plant afgeeft
  • Welke vormen van plantstress er zijn
  • Hoe je er eerder op bijstuurt
Download de whitepaper

Bronnen

  1. Soft launch of the Cf2Go sensor at HortiContact 2025, HortiDaily, 5 februari 2025
  2. Measuring photosynthesis efficiency without physical contact with a plant, HortiDaily, 4 november 2024
  3. Eindrapport Hortisensor (E17007), Plant Lighting en Kas als Energiebron, 2019
  4. R.J. Strasser, A. Srivastava en M. Tsimilli-Michael, The fluorescence transient as a tool to characterize and screen photosynthetic samples, in: Probing Photosynthesis, 2000
[invullen: naam auteur]

[invullen: naam auteur]

[invullen: functie], Ledgnd

Vaktechnisch gecontroleerd door [invullen: naam plantfysioloog]

Benieuwd geworden?

Benieuwd naar wat Ledgnd voor jou kan betekenen? Laat dan je telefoonnummer achter – nemen wij zo snel mogelijk contact met je op voor een vrijblijvend informatie gesprek.